Nasıl değerlendiriyoruz?

İçerik: katkı maddeleri resmî kaynaklarda bir uyarı ya da kısıtlama taşıyor mu?

Besin dengesi: 100 gramdaki şeker, tuz ve doymuş yağ düşük mü, orta mı, yüksek mi?

Senin için: sağlık profilinde seçtiğin bir içerik bu üründe var mı? Profilin yalnız telefonunda tutulur.

Işıkların anlamı: Uyarı yok · Dikkat · Uyarı · Bilgi yok. Renk tek başına anlam taşımaz; her ışığın yanında yazıyla da söylenir.

1. Resmî düzenleyici kaynaklar (ana dayanak)

• Türk Gıda Kodeksi (Gıda Katkı Maddeleri ve Etiketleme yönetmelikleri)
• Avrupa Birliği tüzükleri: 1333/2008 (katkılar), 1169/2011 (etiket ve alerjenler), 1924/2006 (beslenme beyanları)
• Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) bilimsel görüşleri; FAO/DSÖ Gıda Katkıları Uzman Komitesi (JECFA)
• Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC)
• T.C. Sağlık Bakanlığı ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı

2. Bilimsel yöntemler (Türkiye'de resmî karşılığı olmayan yerlerde)

• Besin dengesindeki düşük/orta/yüksek eşikleri: Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı (FSA) ön yüz etiketleme kılavuzu. Türkiye'de ön yüz etiket eşiği yayımlanmadığı için kullanılır.
• Gözcü Besin Notu (A–E): Fransa Halk Sağlığı Ajansı'nın (Santé publique France) kamuya açık hesaplama yöntemiyle hesaplanan tahmini bir nottur. Meyve-sebze oranı etikette yazmadığı için en temkinli varsayım yapılır; gerçek not aynı ya da daha iyi olabilir.

3. Ürün verisi

Ambalaj bilgisi: market ve üretici sayfaları, ambalaj fotoğrafları, üreticiden gelen bilgi ve Open Food Facts (ODbL). Her ürünün ekranındaki "Bu bilgi nereden geldi?" kartında kaynağı ve inceleme durumu yazar.

IARC, bir maddenin kanser yapabilme özelliğini (tehlike) sınıflandırır. Bu sınıflandırma, bir üründeki miktarın sana ne kadar risk oluşturduğunu göstermez.

EFSA ve JECFA, ömür boyu her gün alınsa bile sağlık açısından kayda değer risk beklenmeyen miktarı (kabul edilebilir günlük alım, ADI) belirler. Etiketlerde katkı miktarı yazmadığı için Gözcü bir üründen ne kadar katkı aldığını hesaplayamaz ve "ADI aşıldı" demez.

Bir katkının etikette bulunması o ürünün zararlı olduğu anlamına gelmez; izinli katkılar resmî sınırlar içinde kullanılır. Gözcü yalnızca resmî kaynakların o madde için ne söylediğini aktarır.

Katkısız Raf'ta, içindekiler listesinde hiçbir katkı maddesi bulunmayan ürünler yer alır. Her ürünün listesi tek tek okunarak incelenir; en küçük bir şüphe varsa ürün rafa alınmaz.

Katkısız olması, daha sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Katkısız bir ürün de sağlık için önerilenin üzerinde şeker, tuz ya da yağ içerebilir. Bu miktarları ürün ekranındaki "Besin dengesi" ışığından mutlaka kontrol et.

Rafa girmek için hiçbir üreticiden ücret alınmaz; raftaki sıralama da satın alınamaz.

• Elle incelendi: içindekiler listesi tek tek okundu (Katkısız Raf ürünleri).
• Üretici iletti: firma belgesiyle doğrulandı.
• Ambalaj fotoğrafından: fotoğraftan yazıldı ve denetlendi.
• Otomatik denetimden geçti: kurallarla kontrol edildi, elle okunmadı.
• Henüz incelenmedi: otomatik toplandı ya da gönüllülerin girdiği bilgi.

Yüzdeli bir "güven puanı" vermiyoruz; çünkü böyle bir sayı olduğundan daha kesin görünür.

Yabancı dilde, bozuk ya da başka bir ürüne ait görünen içerik metinleri yayından kaldırılır; o ürünlerde "bilgi yok" yazar. Yanlış bilgi göstermektense bilgi yok demeyi seçeriz.

• Üreticiler tarifi değiştirebilir; ambalajdaki bilgi her zaman esastır.
• Verimiz eksik ya da hatalı olabilir; bilmediğimiz şeyde "uyarı yok" demeyiz, "bilgi yok" deriz.
• "İçindekilerde gluten kaynağı görünmüyor" ile "glutensiz" aynı şey değildir; çölyak için ambalajdaki "glutensiz" ibaresine bak. "İçerebilir" uyarıları ayrı gösterilir.
• Gözcü tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi yerine geçmez. Ciddi alerjide etiketi mutlaka kendin oku.

Uygulamadaki ürün ekranında bulunan "Bu bilgi yanlış mı? Bildir" düğmesiyle haber ver; incelenir ve düzeltilir. Üreticiler ürün bilgisini uygulamadaki Üretici Ürün Girişi'nden ya da info@gozcunebula.com adresinden iletebilir; belgeyle gelen başvurular öncelikle incelenir. Üreticiler için ayrıntılar