İçeriğe geç

Nasıl değerlendiriyoruz?

Gözcü bir ürüne "iyi" ya da "kötü" demez. Ambalajda yazan içeriği resmî kurumların kararlarıyla karşılaştırır ve bulduğunu kaynağıyla gösterir. Karar senindir.

Üç ışık ne anlatıyor?

İçerik: katkı maddeleri resmî kaynaklarda bir uyarı ya da kısıtlama taşıyor mu?

Besin dengesi: 100 gramdaki şeker, tuz ve doymuş yağ düşük mü, orta mı, yüksek mi?

Senin için: sağlık profilinde seçtiğin bir içerik bu üründe var mı? Profilin yalnız telefonunda tutulur.

Her ışık küçük bir trafik lambasıdır: kırmızı üstte, sarı ortada, yeşil altta; yalnız durumun rengi yanar. Işıkların anlamı: Uyarı yok (yeşil) · Dikkat (sarı) · Uyarı (kırmızı) · Bilgi yok (üçü de sönük). Renk tek başına anlam taşımaz; her ışığın yanında yazıyla da söylenir.

Hangi kaynaklara dayanıyoruz?

1. Resmî düzenleyici kaynaklar (ana dayanak)

  • Türk Gıda Kodeksi (Gıda Katkı Maddeleri ve Etiketleme yönetmelikleri)
  • Avrupa Birliği tüzükleri: 1333/2008 (katkılar), 1169/2011 (etiket ve alerjenler), 1924/2006 (beslenme beyanları)
  • Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) bilimsel görüşleri; FAO/DSÖ Gıda Katkıları Uzman Komitesi (JECFA)
  • Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC)
  • T.C. Sağlık Bakanlığı ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı

2. Bilimsel yöntemler (Türkiye'de resmî karşılığı olmayan yerlerde)

  • Besin dengesindeki düşük/orta/yüksek eşikleri: Birleşik Krallık Gıda Standartları Ajansı (FSA) ön yüz etiketleme kılavuzu. Türkiye'de ön yüz etiket eşiği yayımlanmadığı için kullanılır.
  • Gözcü Besin Notu (A–E): Fransa Halk Sağlığı Ajansı'nın (Santé publique France) kamuya açık hesaplama yöntemiyle hesaplanan tahmini bir nottur. Meyve-sebze oranı etikette yazmadığı için en temkinli varsayım yapılır; gerçek not aynı ya da daha iyi olabilir.

3. Ürün verisi

Ambalaj bilgisi: kamuya açık etiket bilgileri, ambalaj fotoğrafları, üreticilerin ilettiği bilgiler ve Open Food Facts (ODbL). Her ürünün ekranındaki "Bu bilgi nereden geldi?" kartında kaynağı ve inceleme durumu yazar.

Tehlike ile risk aynı şey değil

IARC, bir maddenin kanser yapabilme özelliğini (tehlike) sınıflandırır. Bu sınıflandırma, bir üründeki miktarın sana ne kadar risk oluşturduğunu göstermez.

EFSA ve JECFA, bir katkının her gün ömür boyu alınsa bile sağlığa zarar vermesi beklenmeyen miktarını belirler. Bu miktara “kabul edilebilir günlük alım” denir ve vücut ağırlığının kilogramı başına miligram olarak verilir. Etiketlerde katkı miktarı yazmadığı için Gözcü bir üründen ne kadar katkı aldığını hesaplayamaz ve “günlük sınır aşıldı” demez.

Bir katkının etikette bulunması o ürünün zararlı olduğu anlamına gelmez; izinli katkılar resmî sınırlar içinde kullanılır. Gözcü yalnızca resmî kaynakların o madde için ne söylediğini aktarır.

Katkısız Raf nedir?

Katkısız Raf'ta, içindekiler listesinde koruyucu, renklendirici, tatlandırıcı, emülgatör ya da kıvam arttırıcı gibi hiçbir katkı maddesi bulunmayan ürünler yer alır. En küçük bir şüphe varsa ürün rafa alınmaz.

Katkısız olması, daha sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Katkısız bir ürün de sağlık için önerilenin üzerinde şeker, tuz ya da yağ içerebilir. Bu miktarları ürün ekranındaki "Besin dengesi" ışığından mutlaka kontrol et.

Rafa girmek için hiçbir üreticiden ücret alınmaz; raftaki sıralama da satın alınamaz.

Bu bilgi ne kadar güvenilir?

  • Elle incelendi: içindekiler listesi tek tek okundu (Katkısız Raf ürünleri).
  • Üretici iletti: firma belgesiyle doğrulandı.
  • Ambalaj fotoğrafından: fotoğraftan yazıldı ve denetlendi.
  • Otomatik denetimden geçti: kurallarla kontrol edildi, elle okunmadı.
  • Senin seçiminle: ürünü listede adıyla bulup elindeki paketle aynı olduğunu onayladın; incelenene kadar bu işaretle gösterilir.
  • Henüz incelenmedi: kamuya açık etiket bilgisinden alındı; elle okunmadı.

Yüzdeli bir "güven puanı" vermiyoruz; çünkü böyle bir sayı olduğundan daha kesin görünür.

Yabancı dilde, bozuk ya da başka bir ürüne ait görünen içerik metinleri yayından kaldırılır; o ürünlerde "bilgi yok" yazar. Yanlış bilgi göstermektense bilgi yok demeyi seçeriz.

Sınırlarımız

  • Üreticiler tarifi değiştirebilir; ambalajdaki bilgi her zaman esastır.
  • Verimiz eksik ya da hatalı olabilir; bilmediğimiz şeyde "uyarı yok" demeyiz, "bilgi yok" deriz.
  • "İçindekilerde gluten kaynağı görünmüyor" ile "glutensiz" aynı şey değildir; çölyak için ambalajdaki "glutensiz" ibaresine bak. "İçerebilir" uyarıları ayrı gösterilir.
  • Gözcü tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi yerine geçmez. Ciddi alerjide etiketi mutlaka kendin oku.

Yanlış bir bilgi mi gördün?

Uygulamadaki Geri Bildirim ekranından ya da aşağıdaki adresten haber ver; her bildirim incelenir, gerekiyorsa düzeltilir. Üreticiler ürün bilgisini uygulamadaki Üretici Ürün Girişi'nden ya da info@gozcunebula.com adresinden iletebilir; belgeyle gelen başvurular öncelikle incelenir. Üreticiler için ayrıntılar

Gözcü bilgi amaçlıdır; tıbbi tavsiye, teşhis ya da tedavi yerine geçmez. Gıdada sağlığı tehdit eden bir durumdan şüphelenirsen ALO 174 Gıda Hattı'na bildir.